'Zonder een veilige omgeving kun je niet behandelen'

Elke medewerker draagt zijn of haar steentje bij aan de veiligheid en de behandeling van patiënten in Veldzicht. Manager veiligheid Anne Drost is vanwege zijn functie medeverantwoordelijk het bewaken van deze belangrijke processen. “Zonder de juiste behandeling krijg je geen veilig leefklimaat en zonder een veilige omgeving kun je niet behandelen. Juist die behandeling is wat de patiënten binnen onze kliniek nodig hebben.”

Ruime ervaring

Drost is inmiddels drie jaar werkzaam in Veldzicht, maar kan bogen op een ruime ervaring in het forensisch werkveld. Zowel op het gebied van veiligheid als behandeling. “Mijn loopbaan begon halverwege de jaren 80 in gevangenisdorp Veenhuizen. Hier was ik werkzaam als gestichtswacht. Ik deed onder andere de buitenbeveiliging, liep patrouille in het dorp en hield toezicht in cellencomplex de Rode Pannen. Deze voormalige gevangenis is tegenwoordig onderdeel van het Gevangenismuseum.”

Later werkte Drost als beveiliger en teamleider beveiliging in Veldzicht en bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). In 2003 volgde de overstap naar tbs-kliniek Oldenkotte in Rekken. Hier was hij tot aan de sluiting in 2014 actief als beleidsadviseur veiligheid, manager beveiliging en manager sociotherapie en beveiliging. Na onder andere enkele dienstjaren als afdelingshoofd dagprogramma en manager behandeling bij tbs-instelling Oostvaarderskliniek in Almere kwam Drost in 2023 opnieuw terecht bij Veldzicht.

“Leuk weetje is dat hier achter hetzelfde hekwerk werkzaam ben als eerder in Oldenkotte”, vertelt Drost. “Vanwege de strikte scheiding van twee beveiligingsniveau zijn op het terrein van Veldzicht extra hekken geplaatst. Deze zijn afkomstig van de gesloten tbs-kliniek Oldenkotte.”

Weerbaarheid

Het weerbaar maken en houden van medewerkers is een belangrijk onderdeel van de afdeling veiligheid. Drost: “In een kliniek moet je elk moment alert zijn. Je moet je altijd bewust zijn van de risico’s. Een patiënt kan onverwacht afwijkend of zelfs agressief gedrag laten zien. Het liefste wil je zoiets voorkomen, maar als dit niet lukt is het van belang dat je weet hoe te handelen in zo’n situatie. Daarom volgen medewerkers regelmatig fysieke en mentale weerbaarheidstrainingen. Hier leren ze zelfverdedigingstechnieken, maar wordt ze ook geleerd hoe ze juist escalaties kunnen voorkomen. Dan moet je denken aan: welke houding heb je naar de patiënt? Waar ga je zitten in een ruimte zodat je snel kunt wegkomen indien nodig?”

Binnen klinieken als Veldzicht is de term ‘afstand en nabijheid’ een gevleugelde uitdrukking. “Als medewerker moet je je professioneel opstellen, maar je wilt ook een vertrouwensband opbouwen met de patiënt. Zodat deze openstaat voor een behandeling. Aan de andere kant is het zaak om afstand te houden. Je deelt geen informatie over jezelf, zorgt dat je niet emotioneel betrokken raakt zodat je objectief kunt blijven handelen. Tegelijkertijd wil je niet afstandelijk, maar medemenselijk overkomen. Ook op het gebied van afstand en nabijheid worden onze medewerkers getraind.”

Bewaren van rust

De menselijke maat is voor de manager veiligheid van groot belang in zijn dagelijkse werk. “Een werkdag is voor mij geslaagd wanneer we er met elkaar voor gezorgd hebben dat we de patiëntenzorg op een goede manier hebben kunnen vormgeven en de veiligheid is gewaarborgd, ook in soms moeilijke situaties. Ik heb enorm veel waardering voor mijn collega’s die dagelijks in goed contact staan met de patiënten en uiteraard ben ik eveneens trots op alle mensen van de afdeling integrale veiligheid. Zij zorgen ervoor dat de benodigde behandelingen ongestoord kunnen plaatsvinden. Beveiligen is voor negentig procent zorgen voor het bewaren van de rust. Die overige tien procent dat het niet lukt om de rust te bewaren komt het erop aan om de juiste dingen te doen. Daar zijn we binnen Veldzicht best goed in.”

Terwijl de kliniek volledig in gebruik is, worden er met enige regelmaat verbouwingen uitgevoerd om Veldzicht bij de tijd te houden. “Ook daar zijn we als afdeling veiligheid nauw bij betrokken”, legt Drost uit. “Je wilt natuurlijk niet dat de gereedschappen van een bouwvakker in handen komen van een patiënt.”

Tbs-kliniek

Veldzicht zit momenteel in een transitie van centrum voor transculturele psychiatrie naar een volledige tbs-kliniek. Dezelfde bestemming als de kliniek tot aan de voorgenomen sluiting in 2013 tachtig jaar lang had. “Dat gaat zeker een nieuwe dynamiek met zich meebrengen”, beseft Drost.

In tegenstelling tot de psychisch verwarde vreemdelingen waarvan er momenteel veel in Veldzicht zitten, werken tbs’ers tijdens hun behandeling ook aan resocialisatie. Dat betekent dat ze wanneer ze hieraan toe zijn met verlof mogen en dus buiten de hekken van Veldzicht komen. “Dat gebeurt natuurlijk niet zomaar”, legt Drost uit. “Eerst is er sprake van beveiligd verlof, dan dubbel begeleid verlof, dan van enkel begeleid verlof en wanneer dat goed verloopt komt een tbs’er in aanmerking voor onbegeleid verlof. In de toekomst mogelijk ook met een enkelband zodat je iemand wel kunt volgen. Deze vormen van verlof hebben natuurlijk impact voor Balkbrug en de omgeving. Gelukkig hebben we als Veldzicht al veel ervaring met deze doelgroep. Het dorp ook. We hebben korte lijnen en een goede samenwerking met Plaatselijk Belang Balkbrug. Alles wat voor het dorp relevant is, wordt eerst met hen besproken.”