Veldzicht in Balkbrug is een dorp op zich met bij elkaar opgeteld ruim zeshonderd medewerkers en patiënten. In het Ommen Hardenberg Magazine lees je meer over alles wat er gebeurt in en rond de kliniek. Ditmaal aandacht voor de rol die kunst en creativiteit speelt in Veldzicht. In september wordt er zelfs een expositie gehouden in de Reestkerk met kunstwerken gemaakt door patiënten.

Beeld: © CTP Veldzicht

Yvon Westerveld in het atelier van Veldzicht

Drijvende kracht achter de kunstprojecten is Yvon Westerveld. Ze is al ruim dertig jaar werkzaam in Veldzicht als therapeut. Ze verzorgt traumatherapie en beeldende therapie voor de verschillende doelgroepen in de kliniek. “Alles wat onze patiënten doen is onderdeel van de behandeling, dus ook de kunstgroep”, legt Yvon uit. “Er wordt niet gewerkt met specifieke behandeldoelen, maar het project heeft natuurlijk wel een therapeutisch karakter. Iets maken is een succeservaring. Als een patiënt aan een medewerker laat zien wat hij gemaakt heeft, zie je hem of haar bij wijze van spreken groeien. Dat is heel waardevol. Tijdens het kunstproject laten de patiënten zichzelf zien, werken ze samen, houden ze rekening met anderen en leren ze van elkaar.”

Vrolijke plek

Het is misschien wel één van de meest vrolijke plekken in Veldzicht: het atelier waar Yvon dagelijks aan het werk is. Er hangen kleurrijke schilderijen, liggen tekeningen, staan kleiwerkstukken en andere kunstwerken. Materialen als verf, klei, potloden, houtskool liggen voor het grijpen. Boeken en tijdschriften zijn aanwezig voor de benodigde kennis en inspiratie. Individueel of in groepsverband geeft ze hier beeldende therapie aan patiënten. Daarnaast is er tweemaal in de week anderhalf uur ingeruimd voor twee groepen van maximaal acht patiënten die zich hebben aangemeld voor het kunstproject.

“Dat kunstproject loopt al jaren”, vertelt Yvon. “Onze patiënten hebben vaak veel meegemaakt in hun leven, veel negatieve ervaringen opgedaan of een misdrijf gepleegd. Geen vrolijk stemmende zaken dus. Hier in het atelier kunnen ze juist een succeservaring opdoen. In korte tijd kunnen ze iets maken dat hen positieve energie geeft. Dat kan heel waardevol zijn. Alle kunstwerken die hier gemaakt worden, blijven eigendom van Veldzicht. Dat wordt de deelnemers ook verteld.”

Goed gevoel

“Ik ben vooral therapeut en minder kunstenaar”, zo betitelt Yvon zichzelf. Al heeft ze natuurlijk wel oog voor de vele kunstuitingen die haar patiënten in de loop der jaren gemaakt hebben. “Daar zit heel wat moois tussen. Natuurlijk is de ene persoon creatiever dan de ander, maar dat maakt niet uit. Iedereen is in staat om iets kunstzinnigs te maken. Soms begint iemand heel bescheiden met twee kleuren potloden, dan moedig ik zo iemand aan om nog wat extra kleuren toe te voegen. Ik daag ze ook uit om andere materialen te gebruiken of andere technieken toe te passen.”

Kunst blijft iets ongrijpbaars en persoonlijks. Wat de één mooi vindt, vindt de ander lelijk. De presentatie doet natuurlijk ook iets. Een eenvoudige tekening kan in een mooie passe-partout ineens een heel andere uitstraling hebben. Ik wil de deelnemers aan het kunstproject in hun kracht zetten, ze laten ontdekken dat ze meer kunnen dan ze denken. Zodat patiënten zich zekerder gaan voelen en trots zijn op wat ze gemaakt hebben.”

Kunstuitleen

Kunst heeft vele verschijningsvormen. Kunst is ook bedoeld om te laten zien, het roept reacties op. De één vindt het mooi, de ander niet. Het zorgt voor gespreksstof. Binnen Veldzicht is dit niet anders. Yvon: “We willen graag laten zien wat onze patiënten maken. Hiervoor hebben we een interne kunstuitleen opgestart. Zo hangen er de nodige schilderijen in de vele gangen van Veldzicht en kunnen medewerkers ook een kunstwerk kiezen die ze een plek willen geven in hun eigen kantoor.”

De interne kunstuitleen wordt momenteel verder geprofessionaliseerd, inclusief een digitale ‘bestelgids’. Bedoeling is zelfs om op termijn de kunstuitleen ook buiten de muren van Veldzicht mogelijk te maken: “Als Veldzicht zijn we altijd bezig om de connectie van binnen naar buiten te maken. Kunst is bij uitstek iets dat verbindt, dus hoe mooi zou het zijn wanneer je als bewoner of bedrijf in Balkbrug of omgeving straks tijdelijk een kunstwerk in huis hebt dat is gemaakt door een patiënt van Veldzicht. Dit is zeker een wens die we willen realiseren.”

Expositie Reestkerk

Zo ver is het nog niet. Wat wel vaststaat is een tentoonstelling van kunstwerken in de Reestkamer, de multifunctionele ruimte van de Reestkerk in Balkbrug. Dit gebeurt van 6 juli tot en met 31 augustus. “Voor de patiënten is dit echt iets waar ze naar uitkijken”, weet Yvon. “Ze vinden het al mooi wanneer een behandelaar of sociotherapeut hen aanspreekt op een kunstwerk dat ze hebben gemaakt. Als iemand een positieve reactie krijgt, zorgt dat voor een goed gevoel of zelfs trots. Ze zijn heel nieuwsgierig naar de reacties van mensen van buiten. Hopelijk zijn er een paar kunstenaars aanwezig tijdens de opening van de expositie. In elk geval ga ik zorgen voor een gastenboek bij de tentoonstelling waar bezoekers hun reactie in kunnen schrijven. Die reacties ga ik zeker delen met de kunstenaars. Als die dan nog bij ons zitten. De ene patiënt zit maar kort bij ons, de ander een stuk langer.”

Met ruim dertig jaar ervaring in het forensisch werkveld kent Yvon de (voor)oordelen over bijvoorbeeld tbs’ers en asielzoekers. “Bij kunst kijk je naar het eindresultaat. Dat zorgt voor bewondering of verwondering. Als het resultaat iemand aanspreekt, doet het er niet toe wie het gemaakt heeft of wat zijn of haar verhaal is. Dan is iemand geen tbs’er meer of psychisch verwarde asielzoeker, maar een persoon die iets bijzonders heeft gemaakt. Dat willen we graag laten zien tijdens de expositie in de Reestkerk. In het verleden hebben we hier wel vaker een tentoonstelling gehad. Niet te vaak, want het moet natuurlijk wel iets bijzonders blijven. Namen zijn er niet te zien op de kunstwerken. Natuurlijk zijn er kunstenaars die trots hun naam of initialen toevoegen. Tijdens de expositie halen we deze weg. Omwille van hun eigen privacy of ter bescherming van eventuele slachtoffers.”

Beeld: © CTP Veldzicht

Een kijkje in het atelier.